ابراهيم اصلاح عربانى
709
كتاب گيلان ( فارسى )
شهنازى ، اسحق اديب اريب و فاضل زاهد و پاكباز موحد اسحاق شهنازى به سال 1297 خورشيدى در شهر پرطراوت و ذوقانگيز و خيالپرور رشت در خانواده بهشتى روان محمد يوسف چشم به جهان گشود ، با هواى نمگرفته و مرطوب و در زير آسمان ابرى و گريهآلود ، به آغوش سبزههاى هميشه پاك گيلان پرورش يافت . تحصيلات ابتدائى و متوسطه را در دبستان قاآنى و مدرسهء اسلامى به پايان رسانيد . مدتى به كار تدريس در سمنان و گيلان اشتغال داشت سپس وارد آموزشگاه عالى شهربانى شد و با درجهء ستواندومى فارغ التحصيل گرديد . آنگاه دورهء عالى دانشگاه پليس را به پايان رسانيد و به خدمات انتظامى در نقاط مختلف كشور پرداخت . در درجهء سرهنگى بازنشسته شد . شهنازى كه ذوق و استعداد سرشارى در شعر و ادب داشت و خود اشعارى زيبا مىسرود ضمن اشتغال به تحصيل و كار دورهء ليسانس را نيز در دانشكدهء ادبيات دانشگاه تهران به پايان رسانيد . شهنازى از مؤسسين اوليه انجمن ادبى گيلان بود و به همراهى محمود پورصالح ( ترانهسنج ) و فريدون نوزاد مجلهء ادبى ماهانه پادنگ را بنياد نهاد كه 6 شماره منتشر شد و از ماهنامههاى ارزنده بود . در آستارا و بهبهان نيز به تأسيس انجمن ادبى همت گماشت و مدتى را كه در رشت مىزيست عضو شوراى نويسندگان راديو گيلان و نويسندهء برنامههاى نغمه و سخن شعراى گيلان و اشعار گيلكى بود . شهنازى صدائى خوش داشت از موسيقى بهرهور بود . از شهنازى آثار ارزندهاى در نثر و نظم بجاى مانده است . دريغا كه در ارديبهشت 1369 ، خورشيدى زندگيش به چاهسار مرگ سر فروبرد . صالح ، سيد عبد الوهاب سيد عبد الوهاب صالح به سال ( 1294 ه ) در روستاى ضيابر گيلان به دنيا آمد . مقدمات علوم دينى را در ضيابر فراگرفت و مدتى نيز در رشت اقامت گزيد و از مرحوم حاج ميرزا على مجتهد رشتى بهره گرفت ؛ سپس به نجف رفت و از محضر آخوند ملا محمد كاظم خراسانى و ملا على نهاوندى و ملا محمد شربيانى كسب فيض كرد . پس از 12 سال تفقه در دين در اواخر سال 1322 قمرى به رشت مراجعت نمود . مرحوم آخوند خراسانى در اجازهنامه اجتهاد او نوشت : « فان قوله قولى و فعله فعلى . . . » او پس از ورود به رشت به تدريس فقه و اصول پرداخت . از شاگردان مشهورش شيخ على ناصرانى و شيخ يونس ( ميرزا كوچك خان جنگلى ) و سيد رضى رودبارى بودند . او در حوادث انقلاب مشروطه و نهضت جنگل نقش مؤثرى داشته و همواره محل وثوق طبقات مختلف مردم بوده است . سيد عبد الوهاب صالح در جمادى الآخر 1357 قمرى در شهر رشت دار فانى را وداع گفت و در گورستان مديريه به خاك سپرده شد . ضيابرى ، سيد محمود آيت اللّه ضيابرى فرزند سيد مهدى به سال 1305 قمرى در قريهء ضيابر به دنيا آمد . تحصيلات نخستين را در مدرسهء حاج سميع و مستوفى رشت گذرانيد و در سال 1338 قمرى به نجف رفت و از محضر درس شريعت اصفهانى و آقا ضياء عراقى و شيخ محمد حسين نائينى استفاده برد . همزمان با جنگ جهانى دوم به ايران بازگشت و در رشت اقامت نمود . پس از فوت مرحوم حاج سيد مهدى رودبارى امام مسجد كاسهفروشان و بنيانگذار مدرسهء مهدويه امامت مسجد و ادارهء حوزهء علميه را به عهده گرفت . پس از انتشار اصول ششگانهء انقلاب سفيد محمد رضا پهلوى وى به مخالفت برخاست كه به همين دليل براى مدتى همراه با مرحوم سيد حسن بحر العلوم دستگير و زندانى گرديد . مرحوم ضيابرى در سال 1361 در شهر رشت بدرود حيات گفت و در جوار مرحوم سيد مهدى رودبارى و در كنار همان مسجدى كه نماز مىخواند دفن گرديد . ضياءپور ، جليل جليل ضياءپور در بندر انزلى متولد شد و پس از اتمام تحصيلات ابتدائى و متوسطه به دانشكده هنرهاى زيباى دانشگاه تهران راه يافت و سپس براى ادامه تحصيل و مطالعه در هنر نقاشى به پاريس عزيمت كرد . وى از پيشروان نقاشى مدرن ايران است . در دائرة المعارف لاروس ( 1983 ) ضياءپور مروج شيوه نو و كوبيسم در ايران معرفى شده است . شرح حال اين هنرمند خوش ذوق در فصل نقاشان معاصر گيلان به تفصيل آمده است . طاعتى ، عبد العلى عبد العلى طاعتى ، مردى كه روزگارى سر در كار تعليم و تحقيق داشت ، به سال 1297 شمسى در رشت تولد يافت . تحصيلات ابتدايى و متوسطه را در زادگاه خود به پايان برد و به تهران سفر كرد و به تشويقهاى شاعر و استاد نامدار ملك الشعراى بهار در دانشكدهء زبان و ادبيات فارسى دانشگاه تهران ثبت نام كرد و چون دوران تحصيل را تا اخذ درجهء ليسانس به پايان برد ، به سال 1321 به زادگاه خود رشت بازگشت و 4 سال به كار تدريس پرداخت . وى در تدريس و تعليم دبيرى شايسته و با اهتمام و دلسوز و فداكار بود . پس از انتقال به تهران ، چندى در دبيرستانها به دبيرى اشتغال داشت و به سال 1329 معاونت و كفالت ادارهء بازرسى فنى وزارت فرهنگ را عهدهدار شد . از سال 1333 به همكارى با لغتنامهء دهخدا پرداخت . البته وى در روزگار تدريس هرگز از كار تحقيق و نوشتن و شعر گفتن كه در جرايد محلى و تهران درج مىشد بازنايستاد . وى به سال 1327 با دكتر اسد الله آل بويه كه هفتهنامهء علمى « سازمان » را منتشر مىساخت با عنوان سردبيرى همكارى داشت . طاعتى به سال 1338 به اخذ درجهء دكتراى زبان و ادبيات فارسى از دانشگاه تهران نائل آمد . چنانكه گذشت وى در كار تحقيق و پژوهش همتى بلند داشت و آثارى چون « ديندارى دكاندارى نيست » و « حديث سعدى » و گفتارهاى ديگر منتشر ساخت . رسالهء دكتراى دكتر عبد العلى طاعتى تصحيح و تحشيهء « فرهنگ صحّاح الفرس » است كه به شايستگى تمام آن را آراسته ساخت و بنگاه ترجمه و نشر كتاب آن را منتشر كرد . اين اثر ارجمند كه پس از لغت فرس كهنترين واژهنامهء